สำหรับผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจบางประเภท เช่น กิจการที่เกี่ยวข้องกับการผลิต การสะสม การแปรรูป สารเคมี ของเสีย หรือกิจการที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน อาจมีข้อกำหนดให้ต้องขอ ใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ จากหน่วยงานท้องถิ่นก่อนเริ่มประกอบกิจการ
หนึ่งในแบบฟอร์มสำคัญที่ใช้ในการยื่นขอใบอนุญาต คือ แบบ อภ.1 หรือ คำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
บทความนี้จะพาไปรู้จักว่า อภ.1 คืออะไร ใครต้องยื่น เอกสารที่ใช้มีอะไรบ้าง ขั้นตอนการขอใบอนุญาตเป็นอย่างไร และผู้ประกอบการควรเตรียมตัวอย่างไร เพื่อให้การดำเนินการเป็นไปอย่างถูกต้อง
อภ.1 คืออะไร?
อภ.1 คือแบบคำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ใช้สำหรับผู้ประกอบกิจการที่เข้าข่ายประเภทกิจการที่ต้องควบคุมตามกฎหมายและข้อบัญญัติของท้องถิ่น
ตัวอย่างแบบฟอร์ม อภ.1 ที่หน่วยงานราชการเผยแพร่ ระบุชื่อแบบฟอร์มว่า “คำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ” โดยผู้ยื่นคำขอต้องกรอกข้อมูลเกี่ยวกับผู้ประกอบการ สถานประกอบการ และรายละเอียดของกิจการที่ดำเนินการ
ดังนั้น อภ.1 จึงเป็น แบบคำขอ ไม่ใช่ตัวใบอนุญาตฉบับสุดท้าย เมื่อเจ้าหน้าที่พิจารณาเอกสาร ตรวจสอบสถานประกอบการ และเห็นว่ามีคุณสมบัติและเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด จึงเข้าสู่กระบวนการออกใบอนุญาตต่อไป
ใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ คืออะไร?
ใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพเป็นกลไกตามกฎหมายสาธารณสุขสำหรับควบคุมกิจการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน
ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มีการกำหนดอำนาจในการประกาศประเภทกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถกำหนดกิจการบางประเภทหรือทั้งหมดให้เป็นกิจการที่ต้องควบคุมภายในพื้นที่ของตนได้
จุดสำคัญคือ ไม่ใช่ทุกกิจการที่อยู่ในรายการกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพจะต้องขอใบอนุญาตเหมือนกันทุกพื้นที่ เพราะต้องพิจารณาประกาศที่เกี่ยวข้อง รวมถึงข้อบัญญัติหรือหลักเกณฑ์ของท้องถิ่นที่สถานประกอบการตั้งอยู่ด้วย
ใครบ้างที่ต้องขอ อภ.1?
ผู้ประกอบการควรตรวจสอบก่อนว่ากิจการของตนเข้าข่ายกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพประเภทที่ท้องถิ่นกำหนดให้ควบคุมหรือไม่
ตัวอย่างกิจการที่อาจอยู่ภายใต้การควบคุม เช่น
- กิจการเกี่ยวกับสัตว์หรือสัตว์เลี้ยงบางประเภท
- กิจการเกี่ยวกับการผลิตหรือแปรรูปอาหารบางประเภท
- กิจการที่เกี่ยวข้องกับสารเคมี
- กิจการเกี่ยวกับปิโตรเลียมและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม
- กิจการที่เกี่ยวข้องกับการสะสมหรือคัดแยกวัสดุบางประเภท
- กิจการที่อาจก่อให้เกิดฝุ่น กลิ่น เสียง หรือมลพิษ
- กิจการอื่น ๆ ตามประเภทที่กำหนดในประกาศกระทรวงสาธารณสุขและข้อบัญญัติท้องถิ่น
ทั้งนี้ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบ ประเภทกิจการและข้อกำหนดของพื้นที่จริง ก่อนยื่นคำขอ เนื่องจากรายละเอียดการควบคุมอาจแตกต่างกันตามข้อบัญญัติขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
อภ.1 ต้องยื่นที่ไหน?
โดยทั่วไป การยื่นคำขอจะดำเนินการกับ เจ้าพนักงานท้องถิ่นหรือหน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบพื้นที่ของสถานประกอบการ
ตัวอย่างเช่น ในกรุงเทพมหานคร สามารถยื่นคำขอผ่านสำนักงานเขตพื้นที่ที่สถานประกอบการตั้งอยู่ และมีช่องทางผ่านระบบ BMA OSS ตามกระบวนงานที่กรุงเทพมหานครกำหนด
ดังนั้น ก่อนเตรียมเอกสารควรตรวจสอบกับหน่วยงานท้องถิ่นในพื้นที่ก่อนว่า
- กิจการของคุณเข้าข่ายประเภทใด
- ต้องมีใบอนุญาตหรือไม่
- ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
- ต้องยื่นที่หน่วยงานใด
- มีค่าธรรมเนียมเท่าไร
- มีเงื่อนไขด้านสุขลักษณะหรือสิ่งแวดล้อมเพิ่มเติมหรือไม่
เอกสารที่ใช้ขอ อภ.1 มีอะไรบ้าง?
เอกสารประกอบการยื่นคำขออาจแตกต่างกันตามประเภทกิจการและข้อกำหนดของพื้นที่ แต่เอกสารที่หน่วยงานราชการระบุไว้เป็นตัวอย่าง ได้แก่
- แบบคำขอ อภ.1
- สำเนาบัตรประชาชนของผู้ประกอบการ
- สำเนาทะเบียนบ้าน
- เอกสารแสดงสถานที่ตั้งสถานประกอบการ
- สำเนาทะเบียนบ้านของสถานที่ประกอบการ
- หนังสือมอบอำนาจ กรณีให้ผู้อื่นดำเนินการแทน
- เอกสารของนิติบุคคล กรณีผู้ประกอบการเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล
- ใบอนุญาตจากหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง หากกิจการนั้นมีข้อกำหนดให้ต้องได้รับอนุญาตเพิ่มเติม
ตัวอย่างคู่มือของกรุงเทพมหานครระบุแบบ อภ.1 และสำเนาทะเบียนบ้านของบ้านที่ใช้เป็นสถานที่ประกอบการเป็นเอกสารประกอบการขออนุญาต รวมถึงเอกสารอื่นตามกรณี
หมายเหตุ: รายการเอกสารไม่ควรใช้เป็นรายการตายตัวสำหรับทุกจังหวัดหรือทุกประเภทกิจการ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบกับหน่วยงานท้องถิ่นก่อนยื่นจริง
ขั้นตอนการขอใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
โดยทั่วไปสามารถเตรียมตัวตามลำดับดังนี้
1. ตรวจสอบประเภทกิจการ
ตรวจสอบว่ากิจการที่ดำเนินการอยู่เข้าข่ายกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพประเภทใด และท้องถิ่นกำหนดให้เป็นกิจการที่ต้องควบคุมหรือไม่
2. เตรียมเอกสาร
จัดเตรียมแบบ อภ.1 พร้อมเอกสารประกอบตามที่หน่วยงานท้องถิ่นกำหนด
3. ยื่นคำขอ
ยื่นแบบ อภ.1 และเอกสารประกอบต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบพื้นที่
ในกรุงเทพมหานคร กระบวนงานสำหรับรายใหม่ระบุให้ผู้ขอยื่นแบบ อภ.1 พร้อมเอกสารหลักฐาน ผ่านศูนย์รับคำขออนุญาตของกรุงเทพมหานครหรือสำนักงานเขตพื้นที่ตามช่องทางที่กำหนด
4. เจ้าหน้าที่ตรวจสอบเอกสาร
เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบความครบถ้วนและถูกต้องของเอกสาร หากมีเอกสารไม่ครบ อาจต้องแก้ไขหรือยื่นเอกสารเพิ่มเติม
5. ตรวจสอบสถานประกอบการ
ในบางกรณี เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบสถานที่และสุขลักษณะของสถานประกอบการ เพื่อพิจารณาว่ามีการดำเนินการตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่
กรมอนามัยมีแนวทางการดำเนินงานที่ครอบคลุมการรับคำขอ ตรวจเอกสาร ตรวจสุขลักษณะ และการออกหรือ ต่อใบอนุญาต
6. ปรับปรุงแก้ไขหากพบข้อบกพร่อง
หากสถานประกอบการยังไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ เจ้าหน้าที่อาจให้คำแนะนำหรือแจ้งให้ผู้ประกอบการปรับปรุงแก้ไขก่อนดำเนินการในขั้นตอนถัดไป
7. รับใบอนุญาต
เมื่อดำเนินการครบถ้วนและผ่านเงื่อนไขที่กำหนด เจ้าพนักงานท้องถิ่นจึงดำเนินการออกใบอนุญาตให้แก่ผู้ประกอบการ
อภ.1 กับ อภ.3 ต่างกันอย่างไร?
ผู้ประกอบการมักสับสนระหว่างแบบ อภ.1 และ อภ.3
| แบบฟอร์ม | ใช้สำหรับ |
|---|---|
| อภ.1 | คำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ |
| อภ.3 | คำขอต่ออายุใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ |
| อภ.4 | คำขอเปลี่ยนแปลง ขยาย หรือลดการประกอบกิจการ สถานที่ หรือเครื่องจักร |
| อภ.6 | คำขอรับใบแทนใบอนุญาต |
| อภ.8 | คำขอโอนการดำเนินกิจการ |
| อภ.9 | คำขอบอกเลิกการดำเนินกิจการ |
รายการแบบฟอร์มดังกล่าวมีเผยแพร่บนเว็บไซต์ของสำนักงานเขตกรุงเทพมหานครหลายแห่ง เช่น สำนักงานเขตลาดพร้าวและสำนักงานเขตจอมทอง
ดังนั้น หากเป็น การขอใบอนุญาตครั้งแรก ให้เริ่มจากแบบ อภ.1 ส่วนกรณีต่ออายุหรือเปลี่ยนแปลงรายละเอียดของกิจการจะใช้แบบฟอร์มคนละประเภท
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
กฎหมายสำคัญที่ควรศึกษา ได้แก่
พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
เป็นกฎหมายหลักที่กำหนดกรอบการควบคุมกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ รวมถึงอำนาจของราชการส่วนท้องถิ่นในการกำหนดกิจการที่ต้องควบคุมในพื้นที่
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ
ประกาศดังกล่าวกำหนดประเภทกิจการที่เข้าข่ายกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เช่น กิจการเกี่ยวกับบริการ สัตว์ อาหาร ปิโตรเลียม สารเคมี และกิจการประเภทอื่นตามที่ประกาศกำหนด
กฎกระทรวงควบคุมสถานประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ พ.ศ. 2560
กฎกระทรวงฉบับนี้กำหนดหลักเกณฑ์ในการควบคุมสถานประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ โดยครอบคลุมประเด็นด้านสุขลักษณะและปัจจัยที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เช่น มลพิษทางอากาศ เสียง น้ำ และความร้อน
ทำไมผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบเรื่อง อภ.1 ก่อนเริ่มกิจการ?
การตรวจสอบข้อกำหนดตั้งแต่ก่อนเริ่มดำเนินกิจการช่วยให้ผู้ประกอบการทราบว่าธุรกิจของตนต้องขออนุญาตหรือปฏิบัติตามเงื่อนไขด้านใดบ้าง
โดยเฉพาะกิจการที่อาจเกี่ยวข้องกับ น้ำเสีย น้ำทิ้ง กลิ่น ฝุ่น สารเคมี หรือผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การเตรียมระบบควบคุมและตรวจวัดตั้งแต่ต้นจะช่วยให้สามารถวางแผนการดำเนินงานได้เหมาะสม
สำหรับสถานประกอบการที่ต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำหรือคุณภาพสิ่งแวดล้อม ควรเลือกห้องปฏิบัติการและผู้ให้บริการที่มีความสามารถตรงกับประเภทการตรวจวิเคราะห์ที่ต้องการ
การตรวจวิเคราะห์คุณภาพสิ่งแวดล้อมเกี่ยวข้องกับ อภ.1 อย่างไร?
สำหรับกิจการบางประเภท ประเด็นด้านสุขลักษณะและสิ่งแวดล้อมอาจเป็นส่วนหนึ่งของการควบคุมสถานประกอบการ ผู้ประกอบการจึงควรให้ความสำคัญกับการจัดการ เช่น
- คุณภาพน้ำทิ้ง
- คุณภาพน้ำเสีย
- ระบบบำบัดน้ำเสีย
- กลิ่น
- ฝุ่นละออง
- คุณภาพอากาศ
- การจัดการของเสีย
- สุขลักษณะของสถานประกอบการ
WE Environment ให้บริการเก็บตัวอย่างน้ำ ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ ตรวจวิเคราะห์คุณภาพอากาศ และจัดทำรายงาน EIA Monitoring โดยมีห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ทะเบียน ว-364 และห้องปฏิบัติการทดสอบตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 ตามข้อมูลที่บริษัทเผยแพร่บนเว็บไซต์
สำหรับโรงงานหรือสถานประกอบการที่ต้องการตรวจน้ำเสีย สามารถตรวจสอบบริการ ตรวจน้ำโรงงาน ตรวจน้ำเสีย และน้ำทิ้ง ของ WE Environment เพื่อพิจารณารายการตรวจให้เหมาะกับลักษณะกิจการได้
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ อภ.1
อภ.1 คืออะไร?
อภ.1 คือแบบคำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ใช้สำหรับยื่นขอใบอนุญาตต่อหน่วยงานท้องถิ่นตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
อภ.1 ดาวน์โหลดได้ที่ไหน?
สามารถดาวน์โหลดแบบฟอร์มได้จากเว็บไซต์ของหน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบพื้นที่ เช่น สำนักงานเขตหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยควรเลือกแบบฟอร์มที่เป็นฉบับล่าสุดจากหน่วยงานราชการโดยตรง
อภ.1 กับใบอนุญาตเหมือนกันหรือไม่?
ไม่เหมือนกัน อภ.1 เป็น แบบคำขอ ส่วนใบอนุญาตเป็นเอกสารที่ออกโดยเจ้าพนักงานท้องถิ่นภายหลังการพิจารณาคำขอและตรวจสอบตามหลักเกณฑ์
ทุกกิจการต้องขอ อภ.1 หรือไม่?
ไม่จำเป็นต้องทุกกิจการ ต้องพิจารณาประเภทกิจการ ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อบัญญัติของท้องถิ่นที่สถานประกอบการตั้งอยู่
ถ้าจะต่ออายุใบอนุญาตใช้ อภ.1 หรือไม่?
โดยทั่วไปการต่ออายุใช้ แบบ อภ.3 ไม่ใช่ อภ.1 ทั้งนี้ควรตรวจสอบแบบฟอร์มและเงื่อนไขกับหน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบพื้นที่อีกครั้ง
สรุป
อภ.1 คือคำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญสำหรับผู้ประกอบการที่ดำเนินกิจการประเภทที่เข้าข่ายและถูกกำหนดให้ต้องควบคุมในพื้นที่นั้น
ก่อนยื่นคำขอ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบประเภทกิจการ ข้อบัญญัติท้องถิ่น เอกสารประกอบ และเงื่อนไขด้านสุขลักษณะให้ครบถ้วน โดยเฉพาะกิจการที่อาจมีผลกระทบต่อคุณภาพน้ำ อากาศ กลิ่น เสียง หรือสิ่งแวดล้อม
หากสถานประกอบการมีความจำเป็นต้อง ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ น้ำเสีย น้ำทิ้ง หรือคุณภาพสิ่งแวดล้อม ควรวางแผนการตรวจให้สอดคล้องกับลักษณะกิจการและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
WE Environment ให้บริการตั้งแต่การเก็บตัวอย่าง ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ ตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อม ไปจนถึงการจัดทำรายงานด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนงานตรวจวิเคราะห์ได้อย่างเป็นระบบ
หมายเหตุ: ข้อมูลด้านกฎหมายและเอกสารประกอบการขออนุญาตอาจแตกต่างกันตามประเภทกิจการและข้อกำหนดของแต่ละท้องถิ่น ควรตรวจสอบกับหน่วยงานท้องถิ่นที่รับผิดชอบก่อนยื่นคำขอจริง
