ตรวจคุณภาพน้ำ คืออะไร? ตรวจอะไรบ้าง และทำไมจึงสำคัญ

ตรวจคุณภาพน้ำ คืออะไร? คำถามนี้อาจดูเหมือนเป็นเรื่องง่าย แต่ในความเป็นจริงคุณภาพน้ำไม่สามารถประเมินได้จากสี ความใส หรือกลิ่นเพียงอย่างเดียว เพราะสิ่งปนเปื้อนบางชนิด เช่น จุลินทรีย์ สารเคมี หรือโลหะหนัก อาจไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

การ ตรวจคุณภาพน้ำ จึงเป็นกระบวนการเก็บตัวอย่างน้ำและนำไปตรวจวิเคราะห์ด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ เพื่อประเมินคุณสมบัติของน้ำและตรวจหาสิ่งปนเปื้อนที่อาจส่งผลต่อการนำไปใช้งาน

กรมอนามัยอธิบายว่าการตรวจสอบคุณภาพน้ำบริโภคสามารถใช้เพื่อดูสาเหตุของการปนเปื้อนและหาแนวทางแก้ไขอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ โดยสามารถตรวจได้ทั้งในห้องปฏิบัติการและภาคสนาม

ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นน้ำดื่ม น้ำประปา น้ำบาดาล น้ำผิวดิน น้ำสระว่ายน้ำ หรือน้ำเสีย การตรวจวิเคราะห์อย่างเหมาะสมจะช่วยให้ทราบถึงคุณภาพของน้ำได้ละเอียดกว่าการสังเกตด้วยตาเปล่า

ตรวจคุณภาพน้ำ สำคัญอย่างไร?

น้ำที่ดูใสไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยเสมอไป

กรมอนามัยเคยเตือนว่าน้ำที่มีลักษณะใส ไม่มีสี และไม่มีกลิ่น อาจยังมีแบคทีเรียหรือจุลินทรีย์ รวมถึงโลหะหนักบางชนิดที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

การตรวจคุณภาพน้ำจึงมีความสำคัญในหลายด้าน เช่น

• ตรวจสอบสิ่งปนเปื้อนที่มองไม่เห็น
• ประเมินความเหมาะสมของน้ำสำหรับการใช้งาน
• ตรวจสอบคุณภาพน้ำดื่มและน้ำบริโภค
• ตรวจสอบคุณภาพน้ำในกระบวนการผลิต
• ตรวจสอบประสิทธิภาพระบบบำบัดน้ำเสีย
• ใช้เป็นข้อมูลประกอบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
• ใช้ประกอบรายงานหรือการดำเนินงานตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม การตรวจคุณภาพน้ำทิ้งยังมีความสำคัญต่อการควบคุมการระบายน้ำทิ้ง โดยกรมโรงงานอุตสาหกรรมมีการตรวจวิเคราะห์พารามิเตอร์ เช่น pH, BOD, COD, SS และไขมันและน้ำมัน เพื่อควบคุมคุณภาพน้ำทิ้งให้เป็นไปตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

ตรวจคุณภาพน้ำ ตรวจอะไรบ้าง?

รายการตรวจจะขึ้นอยู่กับ ประเภทของน้ำและวัตถุประสงค์ในการตรวจ

ตัวอย่างเช่น น้ำดื่มอาจเน้นการตรวจด้านกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา ขณะที่น้ำเสียจากโรงงานอาจต้องเน้นพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิตและมาตรฐานน้ำทิ้ง

โดยทั่วไปสามารถแบ่งการตรวจออกเป็น 3 กลุ่มหลัก

1. ตรวจคุณภาพน้ำด้านกายภาพ

เป็นการตรวจคุณสมบัติพื้นฐานของน้ำ เช่น

• สี
• กลิ่น
• ความขุ่น
• อุณหภูมิ
• TDS
• ลักษณะทางกายภาพอื่น ๆ

กรมอนามัยระบุว่าการตรวจคุณภาพน้ำบริโภคสามารถพิจารณาด้านกายภาพ เช่น ความขุ่น สี และความเป็นกรด-ด่าง รวมถึงพารามิเตอร์ทางเคมีและชีววิทยาร่วมกันได้

2. ตรวจคุณภาพน้ำด้านเคมี

การตรวจทางเคมีช่วยให้ทราบว่ามีสารหรือองค์ประกอบบางชนิดอยู่ในน้ำในระดับใด

ตัวอย่างเช่น

• pH
• ความกระด้าง
• เหล็ก
• แมงกานีส
• คลอไรด์
• ซัลเฟต
• ไนเตรต
• ฟลูออไรด์
• ตะกั่ว
• ทองแดง
• สังกะสี
• สารหนู
• โลหะหนักอื่น ๆ

ทั้งนี้ ไม่ใช่ว่าน้ำทุกประเภทจะต้องตรวจทุกพารามิเตอร์ แต่ควรเลือกตามประเภทน้ำ แหล่งที่มา และวัตถุประสงค์ในการตรวจ

3. ตรวจคุณภาพน้ำด้านจุลชีววิทยา

การตรวจทางจุลชีววิทยามีความสำคัญอย่างมาก โดยเฉพาะน้ำที่นำไปใช้เพื่อการบริโภค

ตัวอย่างการตรวจ ได้แก่

• Total Coliform
• Faecal Coliform
• E. coli
• จุลินทรีย์ตามรายการที่กำหนด

กรมอนามัยระบุว่าการตรวจน้ำบริโภคสามารถใช้โคลิฟอร์มแบคทีเรียและฟีคัลโคลิฟอร์มแบคทีเรียเป็นตัวชี้วัดด้านคุณภาพน้ำได้

หากต้องการอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับรายการตรวจ สามารถดูบทความ [ตรวจคุณภาพน้ำดื่ม ตรวจอะไรบ้าง] ซึ่งจะอธิบายพารามิเตอร์สำหรับน้ำดื่มโดยเฉพาะ

ตรวจคุณภาพน้ำแต่ละประเภทเหมือนกันหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน

นี่เป็นจุดที่หลายคนเข้าใจผิด

การตรวจคุณภาพน้ำควรเลือกพารามิเตอร์ให้เหมาะสมกับประเภทของน้ำ

น้ำดื่ม

เน้นการประเมินความปลอดภัยสำหรับการบริโภค ทั้งด้านกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา

น้ำประปา

ตรวจสอบคุณภาพน้ำในระบบจ่ายน้ำและพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้งาน

น้ำบาดาล

อาจต้องตรวจองค์ประกอบทางเคมีและโลหะบางชนิดที่เกี่ยวข้องกับลักษณะของแหล่งน้ำ

น้ำผิวดิน

อาจต้องพิจารณาคุณภาพทางกายภาพ เคมี และชีวภาพตามวัตถุประสงค์ของการใช้งานหรือการประเมินสิ่งแวดล้อม

น้ำเสียและน้ำทิ้ง

จะเน้นพารามิเตอร์ที่ใช้ประเมินคุณภาพน้ำเสียและประสิทธิภาพของระบบบำบัด เช่น pH, BOD, COD, SS และพารามิเตอร์อื่นตามประเภทกิจกรรมหรือข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

หากต้องการดูข้อมูลเฉพาะด้าน สามารถอ่านเพิ่มเติมเรื่อง [ตรวจวิเคราะห์น้ำเสีย] เพื่อทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างน้ำดื่มกับน้ำเสีย

ขั้นตอนการตรวจคุณภาพน้ำ

โดยทั่วไปการตรวจคุณภาพน้ำสามารถแบ่งออกเป็นขั้นตอนสำคัญดังนี้

1. กำหนดวัตถุประสงค์

ก่อนเก็บตัวอย่างควรทราบก่อนว่าต้องการตรวจน้ำประเภทใด และนำผลตรวจไปใช้เพื่ออะไร

ตัวอย่างเช่น

• ตรวจน้ำดื่ม
• ตรวจน้ำประปา
• ตรวจน้ำบาดาล
• ตรวจระบบบำบัด
• ตรวจน้ำทิ้งโรงงาน
• ตรวจเพื่อประกอบรายงานสิ่งแวดล้อม

2. เก็บตัวอย่างน้ำ

การเก็บตัวอย่างเป็นขั้นตอนสำคัญ เพราะตัวอย่างที่ไม่เหมาะสมอาจส่งผลต่อผลการวิเคราะห์ได้

ควรใช้ภาชนะ วิธีเก็บ และการเก็บรักษาตัวอย่างให้เหมาะสมกับรายการทดสอบ

3. นำตัวอย่างเข้าสู่ห้องปฏิบัติการ

ตัวอย่างจะถูกส่งเข้าสู่กระบวนการตรวจวิเคราะห์ตามวิธีทดสอบที่เหมาะสม

4. ตรวจวิเคราะห์

นักวิทยาศาสตร์หรือเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการดำเนินการวิเคราะห์ตามพารามิเตอร์ที่กำหนด

5. ออกรายงานผล

ผลการตรวจจะถูกจัดทำเป็นรายงาน เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถนำข้อมูลไปประเมินคุณภาพน้ำและดำเนินการในขั้นตอนต่อไป

ควรตรวจคุณภาพน้ำที่ห้องปฏิบัติการหรือไม่?

หากต้องการผลที่ใช้ประกอบการตัดสินใจทางธุรกิจ งานสิ่งแวดล้อม หรือเอกสารที่เกี่ยวข้อง การเลือก ห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์น้ำ ที่มีความสามารถเหมาะสมเป็นเรื่องสำคัญ

หนึ่งในมาตรฐานที่ควรพิจารณาคือ ISO/IEC 17025

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมระบุว่า มอก. 17025-2561 เป็นมาตรฐานข้อกำหนดทั่วไปว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบและห้องปฏิบัติการสอบเทียบ และเป็นมาตรฐานที่สอดคล้องกับ ISO/IEC 17025:2017

อย่างไรก็ตาม การเห็นคำว่า ISO/IEC 17025 เพียงอย่างเดียวไม่ควรเป็นเกณฑ์เดียวในการเลือกผู้ให้บริการ ควรตรวจสอบด้วยว่า ขอบข่ายการรับรอง (Scope) ครอบคลุมรายการทดสอบที่ต้องการหรือไม่

ตรวจคุณภาพน้ำกับ WE Environment

บริษัท วี เอ็น ไวรอนเม้นท์ จำกัด (WE Environment) ให้บริการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำหลายประเภท ตั้งแต่น้ำดื่ม น้ำประปา น้ำสระว่ายน้ำ น้ำผิวดิน น้ำใต้ดิน ไปจนถึงน้ำเสียและน้ำทิ้ง โดยเว็บไซต์บริษัทระบุว่ามีห้องปฏิบัติการวิเคราะห์เอกชนทะเบียน ว-364 และห้องปฏิบัติการทดสอบมาตรฐาน ISO/IEC 17025 (NSC-TISI-17025 TESTING 1810)

บริการของ WE Environment ครอบคลุมตั้งแต่

เก็บตัวอย่างน้ำ → ตรวจวิเคราะห์ → จัดทำรายงาน

ทำให้ผู้ประกอบการสามารถประสานงานด้านการตรวจวิเคราะห์น้ำได้อย่างต่อเนื่อง

หากคุณกำลังมองหา [บริษัทรับตรวจคุณภาพน้ำ] สามารถสอบถามประเภทน้ำและวัตถุประสงค์ในการตรวจ เพื่อให้ทีมงานช่วยแนะนำพารามิเตอร์ที่เหมาะสมกับงาน

ใครบ้างที่ควรตรวจคุณภาพน้ำ?

การตรวจคุณภาพน้ำเหมาะกับหลายกลุ่ม เช่น

• โรงงานอุตสาหกรรม
• โรงงานผลิตน้ำดื่ม
• โรงแรม
• โรงพยาบาล
• โรงเรียน
• ร้านอาหาร
• อาคารและคอนโดมิเนียม
• โครงการจัดสรรที่ดิน
• ผู้ใช้น้ำบาดาล
• สถานประกอบการที่มีระบบบำบัดน้ำเสีย

โดยเฉพาะสถานประกอบการที่ต้องควบคุมคุณภาพน้ำหรือจัดทำเอกสารด้านสิ่งแวดล้อม ควรวางแผนการตรวจให้เหมาะสมกับลักษณะกิจกรรมและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

FAQ ตรวจคุณภาพน้ำ

ตรวจคุณภาพน้ำ คืออะไร?

คือกระบวนการเก็บตัวอย่างและวิเคราะห์คุณสมบัติของน้ำทางกายภาพ เคมี และ/หรือจุลชีววิทยา เพื่อประเมินคุณภาพและตรวจหาสิ่งปนเปื้อนตามวัตถุประสงค์ของการตรวจ

น้ำใสจำเป็นต้องตรวจคุณภาพน้ำหรือไม่?

ควรตรวจเมื่อมีความจำเป็นต้องยืนยันคุณภาพ เพราะน้ำที่ใสและไม่มีกลิ่นอาจยังมีจุลินทรีย์หรือสารปนเปื้อนที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าได้

ตรวจคุณภาพน้ำใช้เวลานานไหม?

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับประเภทตัวอย่าง จำนวนพารามิเตอร์ และวิธีทดสอบที่ใช้ จึงควรสอบถามห้องปฏิบัติการก่อนส่งตัวอย่าง

ควรตรวจน้ำกี่รายการ?

ไม่มีจำนวนรายการที่เหมาะกับน้ำทุกประเภท ควรกำหนดจากประเภทน้ำ วัตถุประสงค์ในการตรวจ และมาตรฐานหรือข้อกำหนดที่ต้องการอ้างอิง

ตรวจคุณภาพน้ำที่ไหนดี?

ควรเลือกห้องปฏิบัติการที่มีความสามารถตรงกับรายการทดสอบ ตรวจสอบมาตรฐานและ Scope ของห้องปฏิบัติการ รวมถึงขั้นตอนการเก็บและรักษาตัวอย่าง

สรุป

ตรวจคุณภาพน้ำ คือกระบวนการตรวจวิเคราะห์คุณสมบัติของน้ำเพื่อประเมินคุณภาพและค้นหาสิ่งปนเปื้อน โดยอาจตรวจทั้งด้านกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา ขึ้นอยู่กับประเภทของน้ำและวัตถุประสงค์ในการตรวจ

การเลือกห้องปฏิบัติการจึงควรพิจารณาทั้งความสามารถ วิธีทดสอบ มาตรฐาน และขอบข่ายการรับรอง ไม่ควรเลือกจากราคาเพียงอย่างเดียว

สำหรับผู้ที่ต้องการ ตรวจคุณภาพน้ำ น้ำดื่ม น้ำประปา น้ำบาดาล น้ำผิวดิน หรือน้ำเสีย WE Environment มีบริการตรวจวิเคราะห์และเก็บตัวอย่างน้ำ พร้อมห้องปฏิบัติการที่บริษัทระบุว่ามีทะเบียน ว-364 และได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025