ตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน ตรวจอะไรบ้าง? มาตรฐานและขั้นตอนที่ผู้ประกอบการควรรู้

สถานีบริการน้ำมันเป็นสถานประกอบการที่มีกิจกรรมหลายรูปแบบ ซึ่งอาจก่อให้เกิดน้ำเสียหรือน้ำทิ้งจากพื้นที่ให้บริการ เช่น พื้นที่เติมน้ำมัน พื้นที่ล้างพื้น พื้นที่เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง พื้นที่ซ่อมบำรุง และกิจกรรมบริการอื่น ๆ

ดังนั้น การตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน จึงเป็นส่วนสำคัญในการติดตามคุณภาพน้ำ ตรวจสอบประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำเสีย และควบคุมการระบายน้ำทิ้งให้เป็นไปตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

ปัจจุบันมีประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเกี่ยวกับการกำหนดให้สถานีบริการน้ำมันเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษ และกำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากสถานีบริการน้ำมัน พ.ศ. 2568 ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบข้อกำหนดล่าสุดก่อนวางแผนตรวจวิเคราะห์น้ำทิ้ง

บทความนี้จะอธิบายว่า ตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมันตรวจอะไรบ้าง น้ำเสียเกิดจากจุดใด ต้องเตรียมตัวอย่างไร และควรเลือกห้องปฏิบัติการแบบใดสำหรับการตรวจวิเคราะห์

ทำไมสถานีบริการน้ำมันจึงต้องตรวจน้ำทิ้ง?

ภายในสถานีบริการน้ำมันอาจมีกิจกรรมที่ทำให้เกิดน้ำเสียและมีโอกาสปนเปื้อนน้ำมันหรือสารต่าง ๆ โดยเฉพาะสถานีที่มีพื้นที่เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องหรือซ่อมบำรุงรถยนต์

ตัวอย่างแหล่งกำเนิดน้ำเสียที่อาจพบ ได้แก่

• พื้นที่เติมน้ำมัน
• พื้นที่ล้างพื้น
• พื้นที่เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง
• พื้นที่ซ่อมบำรุงรถยนต์
• พื้นที่ให้บริการอื่น ๆ
• น้ำที่ไหลผ่านบริเวณซึ่งอาจมีการปนเปื้อนน้ำมัน

การตรวจคุณภาพน้ำทิ้งช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถติดตามคุณภาพน้ำ ตรวจสอบประสิทธิภาพของระบบบำบัด และใช้ผลวิเคราะห์ประกอบการจัดการน้ำเสียของสถานประกอบการได้อย่างเหมาะสม

น้ำทิ้งจากสถานีบริการน้ำมันเกิดจากอะไร?

ลักษณะน้ำเสียของแต่ละสถานีบริการน้ำมันอาจแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับกิจกรรมและระบบจัดการน้ำเสียภายในสถานี

พื้นที่เติมน้ำมัน

บริเวณเติมน้ำมันอาจมีน้ำมันหรือผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมตกค้างบนพื้นผิว และอาจถูกชะล้างเข้าสู่ระบบรวบรวมน้ำเสีย

พื้นที่เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง

กิจกรรมเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องมีโอกาสเกิดน้ำเสียที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันและสารปนเปื้อนจากการบำรุงรักษารถยนต์ จึงควรมีระบบรวบรวมและจัดการน้ำเสียที่เหมาะสม

พื้นที่ซ่อมบำรุง

พื้นที่ซ่อมบำรุงอาจมีสารปนเปื้อนหลายประเภท การกำหนดรายการตรวจจึงควรพิจารณาจากกิจกรรมจริงของสถานี

พื้นที่ล้างพื้น

น้ำจากการล้างพื้นอาจพาสิ่งสกปรก ตะกอน น้ำมัน และสารอื่น ๆ เข้าสู่ระบบรวบรวมน้ำเสีย

มาตรฐานน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน พ.ศ. 2568

ผู้ประกอบการควรติดตามประกาศและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับสถานีบริการน้ำมันอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมีการปรับปรุงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการควบคุมการระบายน้ำทิ้ง

ประกาศ พ.ศ. 2568 ได้กำหนดให้สถานีบริการน้ำมันเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษ และกำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากสถานีบริการน้ำมัน โดยมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณาตามประเภทและลักษณะกิจกรรมของสถานี

ดังนั้น ก่อนดำเนินการ ตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน ผู้ประกอบการควรตรวจสอบประเภทสถานีและข้อกำหนดที่ใช้บังคับกับสถานประกอบการของตนเองก่อน

ตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน ตรวจค่าอะไรบ้าง?

รายการพารามิเตอร์สำหรับตรวจน้ำทิ้งควรเลือกให้เหมาะสมกับประเภทสถานี ลักษณะกิจกรรม และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างพารามิเตอร์ที่พบในการตรวจวิเคราะห์ ได้แก่

1. ค่า pH

ค่า pH ใช้บอกระดับความเป็นกรดหรือด่างของน้ำ และเป็นหนึ่งในค่าพื้นฐานที่ใช้ติดตามคุณภาพน้ำทิ้ง

การตรวจค่า pH ช่วยให้ทราบว่าน้ำมีสภาวะเป็นกรดหรือด่างมากน้อยเพียงใด และสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการติดตามระบบบำบัดน้ำเสีย

2. ค่า COD

COD หรือ Chemical Oxygen Demand เป็นค่าที่ใช้ประเมินปริมาณสารที่สามารถถูกออกซิไดซ์ทางเคมีในน้ำ

ค่า COD เป็นพารามิเตอร์สำคัญในการตรวจวิเคราะห์น้ำเสีย และสามารถใช้ติดตามประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำเสียได้

3. ค่า BOD

BOD หรือ Biochemical Oxygen Demand เป็นค่าที่เกี่ยวข้องกับปริมาณออกซิเจนที่จุลินทรีย์ต้องใช้ในการย่อยสลายสารอินทรีย์ในน้ำ

การตรวจ BOD สามารถใช้ร่วมกับ COD เพื่อช่วยประเมินลักษณะของน้ำเสียและประสิทธิภาพของกระบวนการบำบัด

4. ค่า SS

SS หรือ Suspended Solids หมายถึงปริมาณของแข็งแขวนลอยในน้ำ เช่น ตะกอนหรืออนุภาคต่าง ๆ

การตรวจ SS ช่วยให้ทราบถึงปริมาณของแข็งแขวนลอยในน้ำทิ้ง และสามารถใช้ติดตามประสิทธิภาพของระบบตกตะกอนหรือระบบบำบัดได้

5. Oil & Grease

Oil & Grease หรือน้ำมันและไขมัน เป็นพารามิเตอร์ที่มีความสำคัญสำหรับสถานีบริการน้ำมัน โดยเฉพาะสถานีที่มีกิจกรรมเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องหรือซ่อมบำรุง

การตรวจ Oil & Grease ช่วยประเมินปริมาณน้ำมันและไขมันที่ปะปนอยู่ในน้ำตัวอย่าง

6. Total Petroleum Hydrocarbons (TPH)

TPH หรือ Total Petroleum Hydrocarbons เป็นค่าที่ใช้ประเมินปริมาณกลุ่มสารไฮโดรคาร์บอนจากปิโตรเลียม

เนื่องจากสถานีบริการน้ำมันเกี่ยวข้องโดยตรงกับผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม การตรวจ TPH จึงเป็นอีกหนึ่งรายการที่ควรพิจารณาตามข้อกำหนดและลักษณะกิจกรรมของสถานี

7. TDS

TDS หรือ Total Dissolved Solids ใช้ประเมินปริมาณสารที่ละลายอยู่ในน้ำ และอาจเป็นพารามิเตอร์ที่ต้องพิจารณาสำหรับน้ำเสียจากกิจกรรมบริการบางประเภท

8. Sulfide

Sulfide หรือซัลไฟด์ เป็นพารามิเตอร์ที่ใช้ตรวจองค์ประกอบของน้ำเสียบางประเภท โดยควรพิจารณาตามประเภทน้ำเสียและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

9. TKN

TKN หรือ Total Kjeldahl Nitrogen ใช้ประเมินปริมาณไนโตรเจนในรูปที่เกี่ยวข้องกับสารอินทรีย์และแอมโมเนีย

รายการตรวจ TKN ควรพิจารณาตามลักษณะน้ำเสียและข้อกำหนดของสถานประกอบการ

ขั้นตอนการตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน

1. ตรวจสอบประเภทสถานีบริการน้ำมัน

พิจารณาประเภทของสถานี กิจกรรมภายในสถานี และข้อกำหนดทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดแนวทางการตรวจให้เหมาะสม

2. กำหนดรายการพารามิเตอร์ที่ต้องตรวจ

เลือกรายการตรวจให้สอดคล้องกับประเภทสถานี แหล่งกำเนิดน้ำเสีย และวัตถุประสงค์ของการตรวจ

3. กำหนดจุดเก็บตัวอย่าง

เลือกจุดเก็บตัวอย่างที่สามารถสะท้อนคุณภาพน้ำทิ้งที่ต้องการตรวจได้อย่างเหมาะสม โดยควรพิจารณาร่วมกับระบบรวบรวมและระบบบำบัดน้ำเสียของสถานี

4. เก็บตัวอย่างน้ำ

การเก็บตัวอย่างควรใช้ภาชนะ วิธีการเก็บรักษา และระยะเวลาการขนส่งที่เหมาะสมกับแต่ละพารามิเตอร์

5. ส่งตัวอย่างเข้าห้องปฏิบัติการ

นำตัวอย่างน้ำเข้าสู่ห้องปฏิบัติการเพื่อดำเนินการตรวจวิเคราะห์ด้วยวิธีที่เหมาะสมกับรายการทดสอบ

6. วิเคราะห์และจัดทำรายงาน

ห้องปฏิบัติการดำเนินการวิเคราะห์และจัดทำรายงานผลการตรวจวิเคราะห์ เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลไปใช้ติดตามคุณภาพน้ำทิ้งได้

7. เปรียบเทียบผลกับมาตรฐาน

นำผลการตรวจวิเคราะห์มาเปรียบเทียบกับมาตรฐานหรือข้อกำหนดที่ใช้บังคับกับสถานีบริการน้ำมันนั้น

ควรเก็บตัวอย่างน้ำทิ้งจากสถานีบริการน้ำมันบริเวณไหน?

จุดเก็บตัวอย่างควรพิจารณาจากระบบรวบรวมและระบบบำบัดน้ำเสียของแต่ละสถานี ตัวอย่างจุดที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่

• จุดรวบรวมน้ำเสีย
• บ่อพักน้ำเสีย
• จุดหลังระบบบำบัดน้ำเสีย
• จุดระบายน้ำทิ้ง
• จุดอื่นตามข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การเลือกจุดเก็บตัวอย่างอย่างถูกต้องมีความสำคัญ เพราะตัวอย่างควรเป็นตัวแทนของน้ำที่ต้องการตรวจวิเคราะห์

เลือกห้องปฏิบัติการตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมันอย่างไร?

การเลือกห้องปฏิบัติการควรพิจารณามากกว่าราคา โดยควรตรวจสอบความสามารถของห้องปฏิบัติการและรายการทดสอบที่ต้องการ

• มีความสามารถในการตรวจพารามิเตอร์ที่ต้องการ
• มีวิธีวิเคราะห์ที่เหมาะสม
• มีระบบควบคุมคุณภาพการทดสอบ
• มีบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่
• สามารถจัดทำรายงานผลการวิเคราะห์
• มีมาตรฐานหรือการรับรองที่เกี่ยวข้องกับรายการทดสอบ

หากต้องการตรวจน้ำทิ้งเพื่อใช้ประกอบการดำเนินงานตามข้อกำหนด ควรสอบถามห้องปฏิบัติการให้ชัดเจนว่ารายการทดสอบที่ต้องการอยู่ภายในขอบข่ายการให้บริการหรือการรับรองที่เกี่ยวข้องหรือไม่

WE Environment รับตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน

WE Environment บริษัท วี เอ็น ไวรอนเม้นท์ จำกัด ให้บริการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ น้ำเสีย และน้ำทิ้ง พร้อมบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่

บริการตรวจวิเคราะห์สามารถวางแผนตามประเภทน้ำและวัตถุประสงค์ของการตรวจ เช่น การตรวจ pH, BOD, COD, SS, Oil & Grease และพารามิเตอร์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

WE Environment ระบุว่ามีห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ทะเบียน ว-364 และห้องปฏิบัติการทดสอบมาตรฐาน ISO/IEC 17025 โดยผู้ประกอบการควรตรวจสอบขอบข่ายการรับรองให้ตรงกับรายการทดสอบที่ต้องการ

นอกจากนี้ยังมีบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถดำเนินการตรวจวิเคราะห์ได้อย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การเก็บตัวอย่าง การตรวจวิเคราะห์ ไปจนถึงการจัดทำรายงาน

หากต้องการตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน สามารถติดต่อ WE Environment เพื่อสอบถามรายการตรวจและวางแผนการเก็บตัวอย่างให้เหมาะสมกับลักษณะกิจการ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน

สถานีบริการน้ำมันต้องตรวจน้ำทิ้งหรือไม่?

สถานีบริการน้ำมันที่อยู่ภายใต้ประกาศและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องต้องปฏิบัติตามมาตรการควบคุมการระบายน้ำทิ้ง โดยควรตรวจสอบประเภทสถานีและข้อกำหนดที่ใช้บังคับกับสถานประกอบการแต่ละแห่ง

ตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมันตรวจอะไรบ้าง?

รายการตรวจขึ้นอยู่กับประเภทสถานีและลักษณะน้ำเสีย โดยอาจพิจารณาพารามิเตอร์ เช่น pH, COD, BOD, SS, Oil & Grease, TPH, TDS, Sulfide และ TKN ตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

TPH คืออะไร?

TPH หรือ Total Petroleum Hydrocarbons เป็นค่าที่ใช้ประเมินปริมาณกลุ่มสารไฮโดรคาร์บอนจากปิโตรเลียมในตัวอย่าง

ทำไมต้องตรวจ Oil & Grease?

เพราะกิจกรรมบางประเภทภายในสถานีบริการน้ำมัน โดยเฉพาะการเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องหรือซ่อมบำรุง อาจทำให้เกิดน้ำมันและไขมันปนเปื้อนในน้ำเสีย การตรวจ Oil & Grease จึงเป็นหนึ่งในรายการที่ควรพิจารณาตามลักษณะกิจกรรม

สามารถให้เจ้าหน้าที่มาเก็บตัวอย่างน้ำที่สถานีได้หรือไม่?

ได้ โดย WE Environment มีบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่ ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการไม่จำเป็นต้องดำเนินการเก็บตัวอย่างด้วยตนเอง

สรุป

ตรวจน้ำทิ้งสถานีบริการน้ำมัน เป็นส่วนสำคัญของการติดตามคุณภาพน้ำและประสิทธิภาพระบบบำบัดน้ำเสีย ผู้ประกอบการควรพิจารณาประเภทสถานี กิจกรรมที่ก่อให้เกิดน้ำเสีย จุดเก็บตัวอย่าง และรายการพารามิเตอร์ที่ต้องตรวจให้เหมาะสม

โดยเฉพาะในปัจจุบันที่มีการปรับปรุงข้อกำหนดเกี่ยวกับสถานีบริการน้ำมัน ผู้ประกอบการควรตรวจสอบประกาศและมาตรฐานฉบับล่าสุดจากหน่วยงานราชการก่อนดำเนินการตรวจวิเคราะห์

หากกำลังมองหาบริการ ตรวจน้ำทิ้ง ตรวจน้ำเสีย หรือวิเคราะห์คุณภาพน้ำจากสถานีบริการน้ำมัน WE Environment ให้บริการตั้งแต่การเก็บตัวอย่าง การตรวจวิเคราะห์ ไปจนถึงการจัดทำรายงาน พร้อมให้คำแนะนำเกี่ยวกับรายการตรวจที่เหมาะสมกับลักษณะกิจการ

ติดต่อ WE Environment เพื่อสอบถามบริการตรวจน้ำทิ้งและรายการพารามิเตอร์ที่เหมาะสมกับสถานีบริการน้ำมันของคุณ