ถ้าน้ำประปาในคอนโดมีกลิ่นสนิม ต้องส่งตรวจอะไร

กลิ่นสนิมในน้ำคืออะไร ทำไมเปิดน้ำแล้วมีกลิ่นเหมือนเหล็ก

ปัญหาแบบนี้หลายคนในคอนโดเจอเหมือนกัน เปิดก๊อกตอนเช้าแล้วได้กลิ่นคล้ายเหล็กขึ้นสนิม หรือกลิ่นเหมือนท่อเก่าๆ น้ำที่ออกมาช่วงแรกอาจเป็นสีเหลืองอ่อนๆ น้ำตาลอ่อนๆ แล้วสักพักค่อยใสขึ้น ทุกคนรู้สึกได้ทันทีว่าน้ำไม่ปกติ แต่ก็ไม่แน่ใจว่ามันอันตรายไหมหรือเป็นแค่เรื่องรสชาติ กลิ่นสนิมในน้ำมักมาจากเหล็กหรือโลหะที่ละลายออกมาจากผิวท่อหรือจากถังพักน้ำที่เก่า มีตะกอนเกาะอยู่ด้านใน พอน้ำค้างในท่อทั้งคืน เช้าขึ้นมาเปิดครั้งแรก ตะกอนเล็กๆ ตรงนั้นก็หลุดออกมาด้วยเลยมีกลิ่นและสีแปลกๆ โดยเฉพาะในคอนโดที่อายุหลายปีหรือระบบท่อดั้งเดิมเป็นเหล็ก

บางครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ทั้งตึก แต่อยู่แค่ในไลน์ท่อของห้องคุณเอง ท่อเส้นที่วิ่งเข้าอ่างล้างหน้าอาจมีตะกอนมากกว่าท่อที่วิ่งเข้าอ่างล้างจาน หรือบางทีเป็นทั้งโซนชั้นเดียวกันเพราะท่อเมนเริ่มเสื่อมสภาพ ถ้าทั้งอาคารใช้ถังพักน้ำบนดาดฟ้า แล้วถังไม่ค่อยได้ทำความสะอาด ตะกอนที่สะสมในถังจะค่อยๆ ไหลมากับน้ำเข้าห้องลูกบ้าน ในบางจังหวะตะกอนพวกนี้จะออกมาเป็นพักๆ ทำให้น้ำมีกลิ่นสนิมแรงขึ้นเป็นบางช่วงเวลา เช่น ตอนเช้าหรือหลังกลับห้องช่วงเย็น

สิ่งที่เจ้าของห้องไม่ควรมองข้ามคือ กลิ่นสนิมและสีเหลืองไม่ใช่แค่เรื่องความน่าอาบหรือไม่น่าอาบ แต่มันคือสัญญาณว่าระบบน้ำอาจเริ่มเก็บตะกอนไว้โดยไม่มีการล้างออกมานาน น้ำแบบนั้นอาจไม่ได้สะดวกใจจะกิน ไม่กล้าชงกาแฟ ไม่กล้าหุงข้าว ไม่กล้าชงนมเด็ก และบางครั้งก็ไม่กล้าแม้แต่แปรงฟัน เพราะไม่รู้ว่ามีอะไรละลายออกมาจริงๆ ในแก้วน้ำที่ถืออยู่

ปลอดภัยไหม ยังใช้ทำอาหาร ดื่ม แปรงฟันได้หรือเปล่า

เรื่องนี้ตอบแบบกลางๆ ไม่ได้ ต้องดูอาการของน้ำเป็นหลัก ถ้าน้ำมีกลิ่นโลหะจางๆ ช่วงวินาทีแรก แล้วใสปกติหลังจากปล่อยน้ำไหลทิ้งไปครึ่งนาที หลายคนยังใช้ล้างหน้า อาบน้ำได้ตามปกติ แต่ก็จะรู้สึกไม่สบายใจที่จะดื่มโดยตรงจากก๊อกอยู่ดี ซึ่งเป็นเรื่องเข้าใจได้ เพราะถึงกลิ่นจะหาย แต่มันได้ส่งสัญญาณแล้วว่ามีตะกอนหรือโลหะจากท่อออกมา

แต่ถ้าน้ำมีสีผิดปกติแบบชัดเจน เช่น ออกเหลือง ขุ่น มีฝุ่นลอยเป็นเม็ดเล็กๆ หรือมีกลิ่นสนิมแรงจนได้กลิ่นทั้งห้องน้ำแบบไม่ต้องก้มดม แบบนี้ไม่ควรใช้ดื่ม ไม่ควรใช้หุงข้าว ไม่ควรใช้น้ำก๊อกนั้นชงอะไรให้เด็กเล็ก ไม่ควรใช้น้ำก๊อกนั้นล้างแผล ไม่ควรใช้น้ำก๊อกนั้นบ้วนปาก เพราะคุณไม่รู้ว่ามีแค่เหล็กหรือมีอย่างอื่นปนด้วย

นอกจากโลหะจากท่อเก่า อีกสิ่งที่ตามมาคือเรื่องจุลินทรีย์ ถ้าน้ำค้างในท่อหรือถังพักนาน น้ำที่นิ่งเกินไปอาจเป็นจุดสะสมของเชื้อบางชนิดได้ โดยเฉพาะถ้าถังหรือตัวระบบน้ำไม่ได้รับการล้างและฆ่าเชื้อช่วงยาวๆ ยิ่งคอนโดที่คนอยู่เยอะแต่ไม่ได้ล้างถังพักน้ำมานาน ยิ่งเสี่ยง ถ้าเริ่มมีอาการระคายเคืองผิว ผื่นแดง คัน หรือรู้สึกแสบตาหลังอาบ แปลว่าน้ำอาจไม่ใช่แค่มีเหล็ก แต่เริ่มมีปัญหาด้านคุณภาพรวมของน้ำแล้ว ในเคสที่มีเด็กเล็ก คนท้อง ผู้สูงอายุ หรือคนที่ผิวแพ้ง่ายอยู่ในห้อง ไม่ควรเสี่ยงโดยการใช้แบบเดิมต่อไปเฉยๆ พูดง่ายๆ คือ ถ้าคุณไม่มั่นใจจะกลืนมัน คุณก็ควรเริ่มขั้นตอนตรวจ ไม่ใช่รอดูไปเรื่อยๆ

ต้องส่งตรวจอะไรบ้างถ้าน้ำมีกลิ่นสนิมหรือมีสี

ค่าความขุ่นของน้ำ

ความขุ่นคือการดูว่ามีตะกอนแขวนลอยมากแค่ไหนในน้ำ บางทีตาดูแล้วเหมือนใส แต่เครื่องวัดความขุ่นจะบอกว่าในน้ำยังมีของแข็งเล็กๆ ลอยอยู่เต็มเลย ของแข็งพวกนี้อาจเป็นเศษสนิม เศษตะกอนจากผิวท่อ หรือเศษตะกอนจากถังพัก ถ้าค่าความขุ่นสูงบ่อยๆ แปลว่าน้ำในระบบไม่ได้ถูกล้างหรือหมุนเวียนสะอาดเท่าที่ควร

ปริมาณเหล็กละลาย

นี่คือสิ่งที่หลายคนอยากรู้ทันทีเมื่อเจอกลิ่นสนิม น้ำที่มีเหล็กละลายในปริมาณสูงมักจะมีกลิ่นแบบโลหะชัด น้ำอาจออกโทนเหลือง ส้ม น้ำตาลนิดๆ ยิ่งตอนเปิดก๊อกแรกๆ หลังไม่ใช้มาสักพัก การวัดปริมาณเหล็กละลาย (iron) ช่วยตอบได้ว่าปัญหาคือท่อขึ้นสนิมจนผิวเหล็กเริ่มหลุดออกมา หรือถังพักตะกอนหนามากจนปนเปื้อนลงมาถึงยูนิตแล้ว

โลหะหนักบางชนิด

กรณีคอนโดที่อายุเยอะหรือใช้ท่อเก่า ควรเช็กโลหะหนักบางอย่างเพิ่ม เช่น ตะกั่ว ทองแดง สังกะสี บางอย่างมาได้จากวัสดุท่อ วาล์วข้อต่อ หรืออุปกรณ์โลหะบางจุดในระบบน้ำ ถ้ามีเด็กทารก เด็กเล็ก หรือใช้ทำนมเด็ก ให้ความสำคัญจุดนี้เป็นพิเศษ เพราะเด็กไวต่อโลหะหนักมากกว่าผู้ใหญ่

ค่า pH

pH ของน้ำบอกว่ามีน้ำออกไปทางกรดหรือด่างเกินไปไหม ถ้าน้ำเป็นกรดมาก จะกัดท่อโลหะ ทำให้ผิวท่อผุเร็วขึ้น แล้วเหล็กหลุดลงมาเรื่อยๆ ไม่จบสักที การรู้ค่า pH ช่วยตอบว่า น้ำเองกำลังกัดระบบท่อหรือเปล่า ถ้าใช่ ต่อให้เปลี่ยนก๊อกตอนนี้ อีกหน่อยก็กลับมาเหมือนเดิม เพราะรากปัญหาอยู่ที่สมดุลของน้ำ

การตรวจเชื้อจุลินทรีย์พื้นฐาน

จุดนี้หลายคนมองข้ามเพราะคิดว่า “สนิมก็แค่สนิม” แต่จริงๆ ถ้าน้ำค้างในถังพักนานหรือท่อไม่ค่อยถูกใช้งาน น้ำส่วนต้นทางอาจเริ่มเป็นแหล่งสะสมจุลินทรีย์บางประเภท เช่น กลุ่มโคลิฟอร์มที่ไม่ควรเจอในน้ำที่ใช้บริโภค การตรวจเชื้อทำให้มั่นใจก่อนจะใช้น้ำก๊อกนั้นหุงข้าว ล้างผัก หรือบ้วนปาก

สรุปคือการตรวจไม่ควรดูแค่เหล็กอย่างเดียวแล้วจบ ควรดูควบทั้งลักษณะกายภาพ (ความขุ่น สี) เคมี (เหล็ก โลหะหนัก pH) และจุลินทรีย์ เพื่อประเมินว่าน้ำแค่เก่าหน่อย หรือเป็นสัญญาณว่าระบบน้ำมีปัญหาจริง

ก่อนส่งน้ำไปตรวจ ควรลองเช็กอะไรเองก่อน เพื่อหาต้นตอว่ามาจากไหน

ก่อนจะส่งตรวจหรือโทรวีนิติ ลองเก็บข้อมูลด้วยตัวเองนิดเดียวก่อน ข้อมูลนี้มีประโยชน์มากเพราะมันช่วยบอกได้ว่าน้ำเสียห้องเดียวหรือทั้งระบบ

ข้อแรก ลองเปิดก๊อกหลายจุดในห้อง เช่น อ่างล้างหน้า อ่างล้างจาน ฝักบัว เครื่องทำน้ำอุ่น ถ้ากลิ่นสนิมแรงเฉพาะอ่างล้างจาน แปลว่าปัญหาอาจอยู่ในไลน์ท่อเส้นนั้น ไม่ใช่น้ำทั้งห้อง แต่ถ้าทุกก๊อกเหมือนกันหมด ตั้งแต่น้ำล้างมือยันฝักบัว โอกาสจะเป็นท่อรวมของห้องหรือท่อเมนชั้นนั้น

ข้อสอง ลองคุยกับห้องข้างๆ หรือห้องตรงข้าม ถ้าเขาก็เจอเหมือนกัน กลิ่นสนิม สีเหลือง น้ำขุ่น นั่นคือปัญหาไม่ได้อยู่ที่ก๊อกคุณ แต่เป็นระดับชั้น/โซนของอาคาร ถ้าทั้งชั้นเป็นเหมือนกัน ให้เก็บหลักฐานร่วมกันแล้วแจ้งนิติ โอกาสแก้จะเร็วขึ้น เพราะตึกจะมองว่าเป็นปัญหาระบบ ไม่ใช่ปัญหาเฉพาะบางยูนิต

ข้อสาม สังเกตความต่างระหว่างน้ำช่วงวินาทีแรกกับหลังปล่อยไหลสักครึ่งนาที ถ้าแค่ช่วงแรกมีสีเหลืองแล้วต่อมาน้ำใส อาจหมายถึงน้ำที่ค้างในท่อห้องคุณคือต้นเหตุ แต่ถ้าปล่อยไหลยาวแล้วยังเหลือง ยังมีกลิ่นสนิมเหมือนเดิม อันนั้นมีสิทธิ์เป็นปัญหาต้นทางตั้งแต่ถังพักหรือท่อเมนของตึก ไม่ใช่เฉพาะห้องเดียว

ข้อสี่ ถ้าปัญหาเกิดกับน้ำอุ่นเท่านั้น แต่น้ำเย็นปกติ ให้ลองดูเครื่องทำน้ำอุ่นหรือแทงก์น้ำอุ่นส่วนตัวในห้อง เพราะบางครั้งตะกอนอยู่ในระบบน้ำอุ่น ไม่ได้มาจากน้ำเมน

การเช็กพวกนี้จะช่วยให้คุณพูดกับนิติได้แบบมีข้อมูล เช่น “ชั้น 17 ทั้งฝั่งทิศเหนือเป็นเหมือนกัน น้ำเหลืองตอนเช้า” แทนที่จะพูดแค่ว่า “น้ำเหม็น” ข้อมูลแบบนี้ช่วยให้อาคารรู้ว่าจะเริ่มแก้ตรงไหน

ขั้นตอนคุยกับนิติและบริษัทตรวจคุณภาพน้ำให้ถูกวิธี

พอคุณมั่นใจแล้วว่าน้ำไม่ปกติ สิ่งที่ควรทำต่อคือเก็บหลักฐานและสื่อสารแบบชัดเจนกับคนดูแลอาคาร ไม่ใช่หวังว่านิติจะเชื่อจากคำพูดปากเปล่า เพราะยิ่งอธิบายเป็นข้อมูล นิติยิ่งขยับง่าย

วิธีเก็บข้อมูล:

• ตักน้ำใส่แก้วใสหรือขวดใสตอนที่ปัญหาเกิดทันที อย่ารอหลายชั่วโมง เพราะสีและกลิ่นบางอย่างจะจางลงตามเวลา

• ถ่ายรูปหรือถ่ายวิดีโอน้ำตอนเปิดก๊อก ช่วงที่เห็นว่าน้ำออกมาเป็นสีเหลืองหรือมีตะกอน

• จดเวลาและจุด เช่น “ก๊อกอ่างล้างหน้า ห้อง 1208 อาคาร B เวลา 07:10 น. เปิดแล้วมีกลิ่นสนิมแรง”

• ถามเพื่อนห้องข้างๆ ว่าเจอเหมือนกันไหม ถ้าใช่ แจ้งพร้อมกันจะมีน้ำหนักกว่าแจ้งคนเดียว

หลังจากนั้นให้แจ้งนิติหรือฝ่ายอาคารด้วยข้อมูลดังนี้

• ลักษณะปัญหา: มีกลิ่นสนิม เหม็นท่อ สีเหลือง ขุ่น หรือทั้งสองอย่าง

• เกิดช่วงเวลาไหน: ตอนเช้าแรกเปิดก๊อกหรือตลอดทั้งวัน

• เป็นทุกก๊อกหรือบางก๊อก

• ห้องอื่นเจอด้วยหรือไม่

ถ้านิติยังไม่ชัดเจนหรือคุณเองต้องการความมั่นใจเรื่องความปลอดภัยในการดื่ม ใช้ปรุงอาหาร ใช้ล้างขวดนมลูก คุณควรส่งตัวอย่างน้ำตรวจ โดยเฉพาะค่าความขุ่น ปริมาณเหล็ก โลหะหนัก ค่า pH และการตรวจจุลินทรีย์พื้นฐาน การมีผลตรวจจากผู้เชี่ยวชาญทำให้คุยกับอาคารได้ง่ายขึ้น เพราะจากจุดนั้นไม่ใช่ความรู้สึกแล้ว แต่เป็นตัวเลข

สรุป น้ำมีกลิ่นสนิมไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันบอกว่าระบบน้ำเริ่มไม่ปกติ

น้ำประปาในคอนโดไม่ควรมีกลิ่นสนิมแรง ไม่ควรมีสีเหลือง ไม่ควรออกกลิ่นท่อแบบที่รู้สึกได้ตั้งแต่เปิดก๊อก ถ้าเกิดขึ้น แปลว่ามีบางอย่างในระบบน้ำเริ่มไม่โอเค เช่น ท่อเหล็กเสื่อม มีตะกอนค้างในระบบนาน ถังพักน้ำไม่ได้ล้าง หรือมีจุดที่น้ำค้างนิ่งเกินไปจนเริ่มเสี่ยงเรื่องเชื้อ สิ่งที่ควรทำไม่ใช่ปิดตาแล้วปล่อยผ่าน แต่คือเช็กให้รู้ว่าปัญหาอยู่ตรงไหน

เริ่มจากการสังเกตว่าเกิดที่ก๊อกไหน ห้องเดียวหรือทั้งชั้น แล้วเก็บหลักฐานภาพและตัวอย่างน้ำ จากนั้นแจ้งนิติด้วยรายละเอียด ไม่ใช่แค่บอกว่าน้ำไม่น่ากลัวใจ เร็วสุดคือให้ตึกตรวจถังพักและท่อเมน แต่ถ้าคุณต้องการความมั่นใจกับน้ำที่คุณใช้ดื่ม หุงข้าว ล้างผัก หรือเตรียมของให้ลูก สิ่งที่ถูกต้องคือส่งตรวจคุณภาพน้ำโดยผู้เชี่ยวชาญ เพื่อดูทั้งความขุ่น เหล็กละลาย โลหะหนัก pH และเชื้อจุลินทรีย์

พูดง่ายๆ กลิ่นสนิมคือน้ำกำลังเล่าให้ฟังว่ามีอะไรเกิดขึ้นข้างในระบบน้ำของตึกแล้ว คุณแค่ต้องฟังมันก่อนที่ปัญหาจะหนักจนทุกห้องบ่นพร้อมกัน

คำถามที่พบบ่อย

น้ำก๊อกมีกลิ่นสนิมแต่พอเปิดทิ้งไว้สักพักก็หาย แบบนี้ยังอาบหรือแปรงฟันได้ไหม?
กรณีนี้มักเกิดจากตะกอนที่ค้างในท่อเฉพาะยูนิต ถ้ากลิ่นหายหลังปล่อยน้ำไหลสักครึ่งนาที หลายคนยังใช้อาบหรือล้างหน้าได้ แต่ไม่แนะนำให้ดื่มจนกว่าจะมั่นใจเรื่องเหล็กละลายและความสะอาดของท่อน้ำในห้อง โดยเฉพาะถ้ามีเด็กเล็ก

ถ้าน้ำออกสีเหลืองช่วงแรกแต่ใสทีหลัง ยังใช้หุงข้าวได้ไหม?
ยังไม่ควร เพราะช่วงแรกคือตะกอนหนักสุดที่หลุดออกมาจากท่อ ถ้าน้ำชุดนั้นถูกใช้ตวงเข้าหม้อข้าวหรือใช้ชงเครื่องดื่ม ก็เท่ากับคุณกินสิ่งที่ท่อคายออกมา ถ้าเห็นสีหรือกลิ่นผิดปกติ ควรใช้น้ำสะอาดสำรองหรือใช้น้ำดื่มบรรจุขวดแทนชั่วคราว

ต้องเปลี่ยนไส้กรองที่ซิงค์เองหรือให้ตึกแก้ปัญหา?
ถ้ากลิ่นสนิมแรงเฉพาะก๊อกเดียวในห้อง คุณเปลี่ยนอุปกรณ์ในห้อง เช่น ไส้กรอง ปลายก๊อก ท่อน้ำเข้า ก็ช่วยได้ แต่ถ้าทั้งชั้นหรือทั้งอาคารมีปัญหาเหมือนกัน นั่นคือระดับตึก ไม่ใช่ระดับห้อง ต้องให้นิติไปดูระบบท่อเมนกับถังพักน้ำ

โลหะหนักในน้ำคอนโดอันตรายกับเด็กจริงไหม?
เด็กเล็กและทารกไวต่อโลหะหนักมากกว่าผู้ใหญ่ เพราะร่างกายยังพัฒนาอยู่และน้ำหนักตัวน้อยกว่า ถ้าคุณเอาน้ำก๊อกจากห้องไปชงนมหรือทำขวดนม ลองคิดจริงจังเรื่องการตรวจโลหะหนักและเหล็กละลาย รวมถึงตรวจจุลินทรีย์เบื้องต้นเพื่อความชัดเจน

ถ้าน้ำเริ่มมีกลิ่นอับหรือกลิ่นบูดๆ นอกจากกลิ่นสนิม ต้องกังวลเรื่องเชื้อโรคไหม?
ต้องกังวลมากขึ้น เพราะนั่นอาจไม่ใช่แค่สนิมจากท่อ แต่น้ำค้างในถังหรือในท่อจนเริ่มมีการสะสมของเชื้อจุลินทรีย์ ถ้าได้กลิ่นแนวอับ ชื้น บูด ใช้น้ำนั้นกับปาก ผิว ผักสด หรือของกินไม่ควรทันที ควรหยุดใช้และเก็บตัวอย่างไปตรวจ

ถังพักน้ำคอนโดควรล้างบ่อยแค่ไหน?
โดยปกติอาคารควรมีรอบบำรุงรักษาและทำความสะอาดถังพักน้ำ ไม่ใช่ปล่อยยาวเป็นปีโดยไม่มีการระบายน้ำหรือล้างตะกอน การถามนิติเรื่องประวัติการทำความสะอาดถังพักน้ำ เป็นสิทธิของลูกบ้าน ไม่ใช่เรื่องน่าลำบากใจเลย

WE Environment ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำแบบครบวงจร

เวลาน้ำในคอนโดเริ่มมีกลิ่นสนิม มีกลิ่นโลหะ หรือออกสี เหมือนจะเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่จริงๆ แล้วมันเกี่ยวกับสุขภาพคนในห้อง และยังเกี่ยวกับมาตรฐานของทั้งอาคารด้วย WE Environment ให้บริการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำแบบครบวงจร ช่วยเช็กทั้งค่าความขุ่น ปริมาณเหล็กละลาย โลหะหนัก ค่า pH รวมถึงการตรวจจุลินทรีย์เบื้องต้น เพื่อให้รู้ว่าน้ำในห้องคุณอยู่ในระดับที่ปลอดภัยสำหรับการใช้ดื่ม ใช้ปรุงอาหาร ใช้กับเด็กเล็ก หรือยังต้องแก้ไข

สิ่งที่ WE Environment ทำไม่ใช่แค่ออกตัวเลขแล้วจบ แต่ช่วยตีความให้เข้าใจง่ายว่าปัญหาอยู่ตรงไหน เช่น อยู่ที่ท่อในห้อง อยู่ที่ท่อแนวชั้น หรืออยู่ที่ระบบรวมของตึก แล้วควรแจ้งนิติยังไง ควรปรับอะไรในห้องเองบ้าง และควรเฝ้าระวังอะไรต่อไป ถ้าคุณเริ่มไม่มั่นใจกับน้ำก๊อกในห้องตัวเอง นี่คือจุดที่การตรวจแบบมืออาชีพช่วยได้จริง มันทำให้คุณมีข้อมูลชัดเจนทั้งเพื่อดูแลตัวเองและเพื่อคุยกับอาคารอย่างเป็นเรื่องเป็นราว ไม่ใช่เดาสุ่มหรือหวังให้ปัญหาหายไปเองในวันถัดไป

อ่านเพิ่มเติม:

• ค่าคลอรีนตกค้างในน้ำสระว่ายน้ำควรอยู่เท่าไหร่
• การตรวจวิเคราะห์น้ำเสีย คืออะไร มีประโยชน์อย่างไรบ้าง