ตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร ตรวจอะไรบ้าง? มาตรฐานและขั้นตอนที่ผู้ประกอบการควรรู้

ฟาร์มสุกรเป็นกิจการที่มีการใช้น้ำในหลายขั้นตอน ตั้งแต่การเลี้ยงสุกร การทำความสะอาดโรงเรือน การจัดการมูลสัตว์ และการดูแลพื้นที่ภายในฟาร์ม กิจกรรมเหล่านี้สามารถก่อให้เกิดน้ำเสียที่มีสารอินทรีย์ สารแขวนลอย และไนโตรเจนในระดับสูงได้

ดังนั้น การตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร จึงเป็นส่วนสำคัญในการติดตามคุณภาพน้ำ ตรวจสอบประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำเสีย และควบคุมการระบายน้ำทิ้งให้เป็นไปตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

ประเทศไทยมีการกำหนดให้การเลี้ยงสุกรเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้องควบคุมการปล่อยน้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะหรือออกสู่สิ่งแวดล้อม และมีการกำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทการเลี้ยงสุกรโดยเฉพาะ

บทความนี้จะอธิบายว่า ตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกรตรวจอะไรบ้าง น้ำเสียจากฟาร์มเกิดจากอะไร มาตรฐานแบ่งตามขนาดฟาร์มอย่างไร ขั้นตอนการเก็บตัวอย่างเป็นแบบไหน และควรเลือกห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์อย่างไร

ทำไมฟาร์มสุกรจึงต้องตรวจน้ำทิ้ง?

น้ำเสียจากฟาร์มสุกรมีลักษณะแตกต่างจากน้ำเสียทั่วไป เนื่องจากอาจมีมูลสัตว์ ปัสสาวะ เศษอาหาร สารอินทรีย์ และสารอาหารต่าง ๆ ปะปนอยู่

หากระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียทำงานไม่มีประสิทธิภาพ น้ำเสียที่ผ่านการบำบัดแล้วอาจยังมีค่าบางพารามิเตอร์สูงกว่ามาตรฐานที่กำหนด

การตรวจวิเคราะห์น้ำทิ้งจึงช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถติดตามประสิทธิภาพของระบบบำบัดและตรวจสอบคุณภาพน้ำก่อนระบายออกสู่ภายนอกฟาร์ม

กรมควบคุมมลพิษมีการกำหนดแนวทางและมาตรฐานสำหรับแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทการเลี้ยงสุกรโดยเฉพาะ และหน่วยงานภาครัฐยังมีการลงพื้นที่ตรวจสอบระบบบำบัดน้ำเสีย การระบายน้ำทิ้ง และการจัดการของเสียของฟาร์มสุกรอย่างต่อเนื่อง

น้ำเสียจากฟาร์มสุกรเกิดจากอะไร?

น้ำเสียจากฟาร์มสุกรสามารถเกิดขึ้นจากกิจกรรมหลายส่วนภายในฟาร์ม โดยแหล่งกำเนิดหลักมักเกี่ยวข้องกับการทำความสะอาดโรงเรือนและการจัดการของเสียจากสัตว์

1. น้ำจากการล้างโรงเรือน

การล้างพื้นและโรงเรือนสุกรสามารถทำให้มูลสัตว์ ปัสสาวะ เศษอาหาร และสิ่งสกปรกถูกชะล้างเข้าสู่ระบบรวบรวมน้ำเสีย

2. มูลสุกรและปัสสาวะ

มูลและปัสสาวะของสุกรเป็นแหล่งสำคัญของสารอินทรีย์และไนโตรเจนในน้ำเสีย หากมีการจัดการไม่เหมาะสมอาจเพิ่มภาระให้กับระบบบำบัดน้ำเสีย

3. เศษอาหาร

อาหารสุกรที่ตกค้างหรือถูกชะล้างลงสู่ระบบน้ำเสียสามารถเพิ่มปริมาณสารอินทรีย์และของแข็งแขวนลอยในน้ำ

4. น้ำจากพื้นที่จัดการของเสีย

พื้นที่เก็บหรือจัดการมูลสัตว์และของเสียอาจเป็นอีกหนึ่งแหล่งที่มีโอกาสเกิดน้ำเสีย หากไม่มีระบบรวบรวมและป้องกันการไหลออกสู่สิ่งแวดล้อมอย่างเหมาะสม

มาตรฐานน้ำทิ้งฟาร์มสุกรมีอะไรบ้าง?

กรมควบคุมมลพิษเผยแพร่มาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากแหล่งกำเนิดมลพิษประเภทการเลี้ยงสุกร โดยกำหนดพารามิเตอร์หลัก ได้แก่ pH, BOD, COD, SS และ TKN

มาตรฐานแบ่งตามขนาดของฟาร์ม โดยฟาร์มขนาดใหญ่ใช้มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ก ส่วนฟาร์มขนาดกลางและขนาดเล็กใช้มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ข ตามแนวทางที่กรมควบคุมมลพิษเผยแพร่

พารามิเตอร์	ประเภท ก ฟาร์มขนาดใหญ่	ประเภท ข ฟาร์มขนาดกลางและขนาดเล็ก
pH	5.5–9.0	5.5–9.0
BOD	ไม่เกิน 60 mg/L	ไม่เกิน 100 mg/L
COD	ไม่เกิน 300 mg/L	ไม่เกิน 400 mg/L
SS	ไม่เกิน 150 mg/L	ไม่เกิน 200 mg/L
TKN	ไม่เกิน 120 mg/L	ไม่เกิน 200 mg/L

ข้อมูลของกรมควบคุมมลพิษระบุว่าฟาร์มขนาดใหญ่หมายถึงฟาร์มที่มีสุกรขุนมากกว่า 5,000 ตัว ขนาดกลางอยู่ที่ประมาณ 500–5,000 ตัว และขนาดเล็กประมาณ 50–น้อยกว่า 500 ตัว ทั้งนี้การพิจารณาประเภทแหล่งกำเนิดมลพิษควรอ้างอิงหลักเกณฑ์และประกาศที่ใช้บังคับกับฟาร์มนั้นโดยตรง

ตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร ตรวจค่าอะไรบ้าง?

การเลือกพารามิเตอร์สำหรับ ตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร ควรพิจารณาตามมาตรฐานที่ใช้บังคับกับฟาร์มและวัตถุประสงค์ของการตรวจ โดยพารามิเตอร์หลักที่ควรทำความรู้จักมีดังนี้

1. ค่า pH

pH เป็นค่าที่ใช้วัดความเป็นกรดหรือด่างของน้ำ โดยมาตรฐานน้ำทิ้งจากการเลี้ยงสุกรกำหนดช่วง pH ที่ 5.5–9.0

การตรวจ pH เป็นการตรวจพื้นฐานที่ช่วยติดตามสภาพของน้ำทิ้งและระบบบำบัดน้ำเสีย

2. ค่า BOD

BOD หรือ Biochemical Oxygen Demand เป็นค่าที่ใช้ประเมินปริมาณออกซิเจนที่จุลินทรีย์ต้องใช้ในการย่อยสลายสารอินทรีย์ในน้ำ

น้ำเสียจากฟาร์มสุกรมีโอกาสมีสารอินทรีย์ในระดับสูงจากมูลสัตว์ ปัสสาวะ และเศษอาหาร ทำให้ BOD เป็นพารามิเตอร์สำคัญในการติดตามประสิทธิภาพของระบบบำบัด

3. ค่า COD

COD หรือ Chemical Oxygen Demand เป็นค่าที่ใช้ประเมินปริมาณสารที่สามารถถูกออกซิไดซ์ทางเคมีในน้ำ

การตรวจ COD ช่วยให้ผู้ประกอบการประเมินภาระสารอินทรีย์และติดตามประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำเสียได้

4. ค่า SS

SS หรือ Suspended Solids หมายถึงปริมาณของแข็งแขวนลอยในน้ำ เช่น ตะกอน เศษสารอินทรีย์ และอนุภาคต่าง ๆ

หากน้ำทิ้งมีค่า SS สูง อาจสะท้อนถึงปัญหาด้านการตกตะกอนหรือประสิทธิภาพของระบบบำบัดบางส่วน

5. ค่า TKN

TKN หรือ Total Kjeldahl Nitrogen เป็นค่าที่ใช้ประเมินปริมาณไนโตรเจนในรูปที่เกี่ยวข้องกับไนโตรเจนอินทรีย์และแอมโมเนีย

เนื่องจากมูลและปัสสาวะของสุกรมีไนโตรเจน การตรวจ TKN จึงเป็นพารามิเตอร์สำคัญสำหรับการติดตามคุณภาพน้ำทิ้งจากฟาร์มสุกร

ฟาร์มสุกรขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ ต่างกันอย่างไร?

การแบ่งขนาดฟาร์มมีความสำคัญต่อการพิจารณามาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

ฟาร์มสุกรขนาดใหญ่

โดยแนวทางของกรมควบคุมมลพิษ ฟาร์มขนาดใหญ่หมายถึงฟาร์มที่มีน้ำหนักหน่วยปศุสัตว์มากกว่า 600 หน่วย หรือเทียบเท่าฟาร์มสุกรขุนมากกว่า 5,000 ตัว และใช้มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ก

ฟาร์มสุกรขนาดกลาง

ฟาร์มขนาดกลางมีน้ำหนักหน่วยปศุสัตว์ประมาณ 60–600 หน่วย หรือเทียบเท่าฟาร์มสุกรขุนประมาณ 500–5,000 ตัว และใช้มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ข

ฟาร์มสุกรขนาดเล็ก

ฟาร์มขนาดเล็กมีน้ำหนักหน่วยปศุสัตว์ประมาณ 6–น้อยกว่า 60 หน่วย หรือเทียบเท่าฟาร์มสุกรขุนประมาณ 50–น้อยกว่า 500 ตัว โดยแนวทางของกรมควบคุมมลพิษระบุให้ใช้มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ข

การจัดประเภทจริงควรตรวจสอบกับประกาศและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับฟาร์มแต่ละแห่งอีกครั้ง โดยเฉพาะกรณีที่จำนวนสัตว์หรือรูปแบบการประกอบกิจการมีการเปลี่ยนแปลง

ระบบบำบัดน้ำเสียฟาร์มสุกรมีความสำคัญอย่างไร?

ระบบบำบัดน้ำเสียเป็นองค์ประกอบสำคัญของการจัดการน้ำเสียในฟาร์มสุกร เพราะน้ำเสียจากกิจกรรมการเลี้ยงมีสารอินทรีย์และของแข็งในปริมาณที่ต้องได้รับการจัดการก่อนระบายออกสู่ภายนอก

รูปแบบระบบบำบัดที่ใช้ในฟาร์มอาจแตกต่างกันตามขนาดฟาร์ม ปริมาณน้ำเสีย และลักษณะการจัดการของแต่ละพื้นที่

ตัวอย่างระบบที่อาจพบในฟาร์มสุกร ได้แก่

• ระบบบ่อปรับเสถียร
• ระบบบ่อหมัก
• ระบบผลิตก๊าซชีวภาพ
• ระบบ UASB
• ระบบบำบัดทางชีวภาพรูปแบบอื่น

หน่วยงานภาครัฐยังมีการลงพื้นที่ตรวจสอบระบบบำบัดน้ำเสียและการระบายน้ำทิ้งของฟาร์มสุกรอย่างต่อเนื่อง โดยในบางพื้นที่พบการใช้ระบบ Biogas และ UASB ในการจัดการน้ำเสียของฟาร์ม

ขั้นตอนการตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร

1. ตรวจสอบข้อมูลฟาร์ม

เริ่มจากตรวจสอบขนาดฟาร์ม จำนวนสุกร ลักษณะกิจกรรม ระบบบำบัดน้ำเสีย และวัตถุประสงค์ของการตรวจ

2. กำหนดรายการพารามิเตอร์

เลือกพารามิเตอร์ที่ต้องตรวจให้สอดคล้องกับมาตรฐานและวัตถุประสงค์ เช่น pH, BOD, COD, SS และ TKN

3. กำหนดจุดเก็บตัวอย่าง

ควรเลือกจุดเก็บตัวอย่างที่สามารถสะท้อนคุณภาพของน้ำทิ้งที่ต้องการตรวจได้อย่างเหมาะสม โดยเฉพาะจุดหลังระบบบำบัดหรือจุดระบายที่เกี่ยวข้องกับข้อกำหนด

4. เก็บตัวอย่างน้ำ

การเก็บตัวอย่างควรใช้วิธี ภาชนะ และการรักษาสภาพตัวอย่างที่เหมาะสมกับแต่ละพารามิเตอร์

5. ส่งตัวอย่างเข้าห้องปฏิบัติการ

ตัวอย่างน้ำควรได้รับการขนส่งไปยังห้องปฏิบัติการภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสม เพื่อรักษาคุณภาพของตัวอย่างก่อนการวิเคราะห์

6. ตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ

ห้องปฏิบัติการดำเนินการวิเคราะห์ตามวิธีทดสอบที่เหมาะสมกับแต่ละพารามิเตอร์

7. จัดทำรายงานผล

ผลการวิเคราะห์จะถูกจัดทำเป็นรายงานเพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถนำไปเปรียบเทียบกับมาตรฐานและใช้ติดตามประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำเสีย

ควรเก็บตัวอย่างน้ำทิ้งฟาร์มสุกรบริเวณไหน?

จุดเก็บตัวอย่างขึ้นอยู่กับระบบรวบรวมน้ำเสียและระบบบำบัดของแต่ละฟาร์ม โดยควรเลือกจุดที่สามารถสะท้อนคุณภาพน้ำทิ้งได้อย่างเหมาะสม

ตัวอย่างจุดที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่

• จุดหลังระบบบำบัดน้ำเสีย
• บ่อพักน้ำทิ้ง
• จุดรวบรวมน้ำทิ้ง
• จุดระบายน้ำออกจากฟาร์ม
• จุดอื่นตามข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การกำหนดจุดเก็บตัวอย่างควรพิจารณาจากผังระบบบำบัดและเส้นทางการไหลของน้ำภายในฟาร์ม ไม่ควรเลือกจุดจากความสะดวกเพียงอย่างเดียว

เลือกห้องปฏิบัติการตรวจน้ำเสียฟาร์มสุกรอย่างไร?

การเลือกห้องปฏิบัติการสำหรับ ตรวจน้ำเสียฟาร์มสุกร ควรพิจารณาทั้งความสามารถในการตรวจวิเคราะห์ วิธีการเก็บตัวอย่าง และมาตรฐานของห้องปฏิบัติการ

• มีรายการทดสอบที่ตรงกับพารามิเตอร์ที่ต้องการ
• มีวิธีวิเคราะห์ที่เหมาะสม
• มีระบบควบคุมคุณภาพการทดสอบ
• มีบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่
• สามารถจัดทำรายงานผลการวิเคราะห์
• มีมาตรฐานหรือการรับรองที่เกี่ยวข้องกับรายการทดสอบ

สำหรับงานที่ต้องนำผลไปใช้ประกอบการดำเนินงานตามข้อกำหนด ควรสอบถามห้องปฏิบัติการให้ชัดเจนว่ารายการทดสอบที่ต้องการอยู่ภายในขอบข่ายที่ห้องปฏิบัติการสามารถให้บริการได้หรือไม่

WE Environment รับตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร

WE Environment บริษัท วี เอ็น ไวรอนเม้นท์ จำกัด ให้บริการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ น้ำเสีย และน้ำทิ้ง พร้อมบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่

บริการสามารถรองรับการตรวจวิเคราะห์น้ำเสียจากกิจกรรมหลายประเภท โดยการกำหนดรายการตรวจควรพิจารณาจากประเภทของน้ำ วัตถุประสงค์ของการตรวจ และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

WE Environment ระบุว่าห้องปฏิบัติการมีทะเบียน ว-364 และได้รับการรับรองห้องปฏิบัติการทดสอบมาตรฐาน ISO/IEC 17025 โดยผู้ประกอบการควรตรวจสอบขอบข่ายการรับรองให้ตรงกับรายการทดสอบที่ต้องการ

นอกจากนี้ยังมีบริการ เก็บตัวอย่างนอกสถานที่ โดยนักวิทยาศาสตร์ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมโรงงานอุตสาหกรรม พร้อมบริการตรวจวิเคราะห์และจัดทำรายงานผล

หากต้องการตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร สามารถติดต่อ WE Environment เพื่อสอบถามรายการตรวจ จุดเก็บตัวอย่าง และวางแผนการตรวจให้เหมาะสมกับลักษณะฟาร์ม

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร

ฟาร์มสุกรต้องตรวจน้ำทิ้งหรือไม่?

การเลี้ยงสุกรถูกกำหนดให้เป็นแหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้องควบคุมการปล่อยน้ำเสียตามประกาศที่เกี่ยวข้อง ดังนั้นผู้ประกอบการควรตรวจสอบว่าฟาร์มของตนเข้าข่ายประเภทใดและต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดใดบ้าง

ตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกรตรวจอะไรบ้าง?

พารามิเตอร์หลักตามมาตรฐานที่กรมควบคุมมลพิษเผยแพร่ ได้แก่ pH, BOD, COD, SS และ TKN โดยค่ามาตรฐานจะแตกต่างกันตามประเภทฟาร์ม

ฟาร์มสุกรขนาดใหญ่ต้องตรวจค่าอะไร?

มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ก สำหรับฟาร์มขนาดใหญ่กำหนดพารามิเตอร์หลัก ได้แก่ pH, BOD, COD, SS และ TKN โดยมีค่ามาตรฐานแตกต่างจากฟาร์มขนาดกลางและขนาดเล็ก

ฟาร์มสุกรขนาดเล็กใช้มาตรฐานเดียวกับฟาร์มขนาดกลางหรือไม่?

ตามแนวทางของกรมควบคุมมลพิษ มาตรฐานน้ำทิ้งประเภท ข ใช้กับฟาร์มสุกรขนาดกลางและขนาดเล็ก ทั้งนี้ควรตรวจสอบประกาศและข้อกำหนดที่ใช้บังคับกับฟาร์มแต่ละแห่งก่อนดำเนินการ

สามารถให้เจ้าหน้าที่มาเก็บตัวอย่างน้ำที่ฟาร์มได้หรือไม่?

ได้ โดย WE Environment มีบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่ ช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ประกอบการในการเก็บตัวอย่างและนำส่งห้องปฏิบัติการ

หากผลตรวจน้ำทิ้งไม่ผ่านมาตรฐานควรทำอย่างไร?

ควรตรวจสอบสาเหตุของค่าที่เกินมาตรฐาน โดยพิจารณาทั้งระบบรวบรวมน้ำเสีย ระบบบำบัด ปริมาณน้ำเสีย ภาระสารอินทรีย์ และการดูแลระบบ จากนั้นควรวางแนวทางปรับปรุงและตรวจติดตามผลอีกครั้ง

สรุป

ตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกร เป็นส่วนสำคัญของการจัดการสิ่งแวดล้อมสำหรับฟาร์มสุกร เพราะน้ำเสียจากกิจกรรมการเลี้ยงอาจมีสารอินทรีย์ ของแข็งแขวนลอย และไนโตรเจนในระดับสูง

พารามิเตอร์สำคัญที่ใช้ติดตามคุณภาพน้ำทิ้ง ได้แก่ pH, BOD, COD, SS และ TKN โดยค่ามาตรฐานจะแตกต่างกันตามประเภทและขนาดของฟาร์ม

การตรวจที่เหมาะสมควรเริ่มตั้งแต่การประเมินประเภทฟาร์ม การกำหนดรายการตรวจ การเลือกจุดเก็บตัวอย่าง การเก็บรักษาตัวอย่าง การวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ และการเปรียบเทียบผลกับมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

หากกำลังมองหาบริการ ตรวจน้ำทิ้ง ตรวจน้ำเสีย หรือวิเคราะห์คุณภาพน้ำจากฟาร์มสุกร WE Environment ให้บริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่ ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำ และจัดทำรายงานผลการวิเคราะห์ พร้อมให้คำแนะนำเกี่ยวกับรายการตรวจที่เหมาะสมกับลักษณะของฟาร์ม

ติดต่อ WE Environment เพื่อสอบถามบริการตรวจน้ำทิ้งฟาร์มสุกรและวางแผนรายการตรวจให้เหมาะสมกับฟาร์มของคุณ